Uz Jsme Doma

Zespół grał kilkakrotnie w USA. Jak już napisano w "służbowej" ulotce, spodobali się m.in. Residents. Zobaczymy, co z tego jeszcze wyniknie...

W roku 1997 odbyła się bardzo udana trasa po Polsce. Zespół pragnie powrócić jak najprędzej.

Garść wyjaśnień:
UŽ JSME DOMA:
1. "Już jesteśmy w domu"
2. "Już wiem o co chodzi", "już rozumiem".
Te dwa znaczenia miał zwrot "Už jsme doma" w północnych Czechach w połowie lat 80., gdy wiele osób zajmowało się przeważnie zakładaniem zespołów rockowych (które z reguły nigdy nie powstały). W pewnej restauracji pewnego dnia miała więc miejsce taka rozmowa: "Co tu robicie?". "Zakładamy zespół". "No tak, zespół. Už jsme doma".

Oto objaśnienie przez Miroslava Wanka nazwy jego zespołu, którego udzielił podczas licznych rozmów w czerwcu 97 w Polsce. Z czterech koncertów nie widziałem tylko tego w Gorzowie Wlkp. Lecz nie wątpię, że tamtejsza ekipa zrobiła dla sprawy maksimum. Przynajmniej grupa przyjechała stamtąd bardzo zadowolona. Ku zadowoleniu wszystkich podobnie przebiegała także reszta trasy (obejmująca Warszawę, Włocławek i Wrocław). Panowie zdenerwowali się jedynie podczas próby w warszawskim Zamku Ujazdowskim i stąd przestroga: jeśli ktoś chciałby organizować imprezę w tym miejscu, niech sobie wynajmie muskularnego poganiacza pracowników, którym nie chce się ruszać tyłkiem.

Następnego dnia wyruszyłem za grupą w Polskę pełen obaw, które okazały się zupełnie niepotrzebne. Zarówno "Czarny Spichrz" we Włocławku, jak i klub Lecha we Wrocławiu (gdzie koncert zorganizowała Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka), są zupełnie normalnymi, a więc profesjonalnie działającymi placówkami. Nie było problemów z niczym.

Mając wciąż w żywej pamięci ostatnią czeską imprezę alternatywną - w czerwcu 1995 r. w warszawskim kino-teatrze "Tęcza" - na którą przyszło raptem dwadzieścia osób, byłem miło zaskoczony publicznością, którą do siebie przyciągnęli Už jsme doma. Mniejsze placówki ("Czarny Spichrz", Zamek Ujazdowski) zapełniły się zupełnie. Grupa grała z czadem, za każdym razem nieco zmieniając program koncertu. Zadowolona była ze sposobu zorganizowania trasy i wyraziła gotowość ponownego przyjazdu, nawet zdając sobie sprawę, że druga trasa najpewniej obeszłaby się bez tak potężnego sponsora, jakim jest Czeskie Centrum (transport grupy z Czech to jednak wielka pozycja w kosztorysie trasy). Moim skromnym zdaniem to jedynie kolejny typowy przypadek, gdy Czech, wyjeżdżający po kilkunastu latach lub w ogóle po raz pierwszy do Polski, z zaskoczeniem odkrywa, ze to nie "Wschód" (a może nawet bardziej niż w Czechach "Zachód" - jak wyraził się np. dwa lata temu gość Czeskiego Centrum, pisarz Frantiąek Nepil).

Trasę zorganizowano z okazji Światowego Dnia Muzyki, który przypada na 21 czerwca.

Po artykuł o Už Jsme Doma autorstwa Rafała Księżyka odsyłam do majowego numeru magazynu BRUM. Tutaj umieściłem wybór z tego tekstu, wydrukowany w informatorze Czeskiego Centrum:

Už Jsme Doma - czołowa czeska grupa grająca progresywnego postpunka. Członkowie Už Jsme Doma pochodzą z północnoczeskich Teplic, obecnie tworzą w Pradze. Lider zepołu Miroslav Wanek w połowie lat 80. prowadził czołową punkową grupę FPB, która dziesięć lat temu z dnia na dzień poszerzając skład i zmieniając estetykę grania przeistoczyła się w Už Jsme Doma . " Najważniejszą inspiracją dla Wanka byli Sex Pistols i The Residents. O ile w czasach FPB przeważał wpływ Sex Pistols i The Clash, dla początków UJD mieli znaczenie The Residents. Forma punk rocka przestała Wankowi wystarczać, chciał iść dalej".

Zespół UJD jest coraz wyraźniej obecny na amerykańskiej scenie niezależnej. Od 1993 roku ich przyjmowane z entuzjazmem albumy są obecne na tamtym rynku, a gorąco witany zespół stał się stałym bywalcem tamtejszych klubów. W ubiegłym roku zagrali za oceanem przeszło 80 koncertów. Amerykańscy recenzenci porównywali Czechów do Pere Ubu, Freda Fritha i zespołów z kręgu Rock In Opposition. "Nie ma mowy o wspólnej płaszczyźnie UJD i Rock In Opposition: ideologicznie R.I.O. wyrasta z lewicy, a ta jest Wankowi zupełnie obca. Nie lubi on również improwizacji, która obecnie stanowi o muzyce R.I.O., ceni precyzyjną kompozycję. Wyobraża sobie, że uczestnicy koncertów UJD powinni słuchać muzyki w skupieniu, jakby to była symfonia. Oczywiście nie zawsze to wychodzi i Waniek cieszy się również, gdy ludzie tańczą. Jeśli jakieś zachodnie grupy, z którymi grało UJD, są bliskie grupie, to Dog Faced Hermans, The Ex z Tomem Corą, De Kift". Rzeczywiście trudno o bliższe muzyczne pokrewieństwo dla UJD niż wspomniane grupy z wiodącej w europejskim undergroundzie holenderskiej sceny postpunkowej. Łączy je podszyty groteską humor i folkowe akcenty piosenek. Czesi podobnie do nich - zachowując konkret, dynamikę i spontaniczność punka zawierają je w złożonej, pełnej zmian tempa, nagłych zwrotów i załamań "zakręconej" formie. Tyle, że UJD gra melodyjniej, liryczniej, eksponuje wielogłosowe partie wokalne. W motywach melodycznych i charakterystycznych zaśpiewach odzywają się echa morawskiego folkloru. W Polsce duchowym pobratymcem UJD okazuje się Alians.

"Jesteśmy stowarzyszeniem dziwacznych intelektualistów. Ludźmi odbierającymi na podobnej fali, których sposoby myślenia przenikają się bez słów i obustronnie na siebie oddziaływują. W tym tkwi bogactwo zespołu. Nie łatwo nam spocząć na laurach. Nie chcemy być tylko grupą muzyczną, znajdujemy inne środki ekspresji. Stąd towarzyszące UJD, reagujące na muzykę obrazy i grafiki Martina Velíąka. Stąd film "Wiosna, piekło, jesień, zima" - wykorzystujący te obrazy poetycki dokument o zespole, według scenariusza Wanka. I przygotowywana przez nas książka. Nowym członkiem zespołu został Karel, którego rolą jest filozoficzne objaśnianie takich kwestii, jak np. dlaczego w danym tekście pojawia się fiołek, a w innym fikus. Dla Wanka ważna jest jego poezja, muzyka jest tylko sposobem uniwersalnego wyrażania tekstów. Pisząc, generalnie pyta o to, co w tym świecie robimy. Groteska ma dla nas duże znaczenie, ale bardziej liczy się smutek, czy raczej powaga życia. Humor, kpina to swego rodzaju obrona, aby tutaj przeżyć". "Waniek jest perfekcjonistą. Wymaga, aby zespół wykonywał jego kompozycje na najwyższym poziomie, stąd częste odmładzające zmiany składu. Gdy muzyk kończy 30 lat, zaczyna myśleć o zarabianiu pieniędzy i robi się leniwy. Aktualny skład się ustabilizował, przetrwa długo. Wkrótce nagra nowa płytę."
(Fragmenty wypowiedzi Martina Velíąka i Karla Císařa - "nie grających" członków zespołu.)

Opracowanie: Rafał Księżyk - Brum

Jeśli będziecie w Pradze, to polecam knajpę "Pod wystrzelonym okiem" na ulicy Bożych Bojowników (boczna Koniewowa, blisko centrum, Praga-Żiżkov). Velíąek zrobił tam wystrój, a i kogoś z UJD można też tam czasem spotkać.